Oknem żelbetowym monolitycznym nazywamy jednolity element żelbetowy, złożony z otoczyny (ramy zewnętrznej) i ze szczeblin, które dzielą powierzchnię okna na kwatery. Według pracy [70] rozróżniamy trzy typy ram okiennych: Rl, R2 i R3. Umieszczone wieloszeregowo ramy okienne łączy się za pomocą słupków łącznikowych. Inne typy okien nieznormalizowane, jak również okna niemonolityczne,- lecz złożone z poszczególnych elementów, będą opisane w na­stępnym rozdziale. Na rysunkach 9-18, 9-19 i 9-20 pokazano ramy okienne Rl, R2 i R3. Wymiary okien są wielokrotnością 60 cm i spełniają wymagania koordynacji modularnej. Okno z ram okiennych dwudzielnych przy zastosowaniu słupków łączniko­wych pokazano na rys. 9-21, a szczegóły osadzenia ramy i słupków w murze na rys. 9-22. Jednym z bardziej istotnych zagadnień przy produkcji okien żelbetowych jest wykonanie odpowiednich form. Formy te wykonuje się rzadko z drewna (tylko z twardego), gdyż przy częstym użyciu namakają one zbytnio wodą i deformują się pomimo uprzedniego nasycenia ich wnętrz silnie rozgrzanym pokostem naturalnym oraz natarcia szelakiem. Najpraktyczniejsze są formy mosiężne szlifowane, osadzone w kątownikach stalowych. Powyższe formy mu- szą być zbudowane tak mocno, aby nie doznawały odkształceń w czasie wibro- wania betonu. Wibrowanie odbywa się najczęściej na stołach wibracyjnych. W celu bezpośredniego przeniesienia drgań stołu na formy należy je związać ze stołem za pomocą elastycznych uchwytów. Zbrojenie elementów okiennych wymaga szczególnej staranności. Do tego celu służą maszyny do automatycznego prostowania i cięcia prętów sta- lowych, z dokładnością co najmniej 0,5 mm. Dokładność miary odcinków krót­kich (np. strzemion) dochodzi do 0,1 mm. Pręty nośne i strzemiona ze względu na brak miejsca stosuje się bez haków. Punkty skrzyżowania prętów głównych i strzemion utrwala się przez spawanie punktowe. Aby zabezpieczyć właściwy odstęp prętów od powierzchni betonu, wynoszący co najmniej 8 mm. nakłada się na pręty nośne, przed ich połączeniem ze strzemionami, specjalne krążki betonowe. Prócz zbrojenia z prętów okrągłych osadza się w szczeblinach i oto-czynach dodatkowe blaszki, wystające na zewnątrz, a służące do umocowania szyb. Elementy okienne wykonuje się z betonu o minimalnej wytrzymałości 300 kG/cm2. Osiąga się to za pomocą cementu marki 350 lub 400, w ilości 400-t-450 kG/ms. Jako kruszywa używa się granulowane grysy diabazowe lub bazaltowe o frakcjach 13 mm lub 3/7 mm oraz czysty piasek rzeczny. Stosunek mieszaniny wynosi 1:1:2 lub 1 :1,5 : 2. Zwięzłość i nieprzesiąkliwość betonu powiększa się wskutek dodania do mieszanki 3-j-6%> drobno mielonej mączki kamiennej. Po sprzężeniu formy ze stołem wibracyjnym, a przed włożeniem zbrojenia smaruje się wnętrze formy ropą (olejem pogazowym) lub roztworem szarego mydła, po czym wkłada się zbrojenie z krążkami betonowymi i blaszkami do umocowania szyb. Następnie nakłada się na formę ramki metalowe, przykre- cając je uchwytami do formy, i nakłada zasyp, potem wlewa się do wszystkich szczeblin i otoczyn mleko cementowe, aby pokryło zbrojenie i wnętrze formy. Dzięki temu uzyskuje się dużą gładkość i wodoszczelność powierzchni betonu oraz należytą przyczepność zbrojenia do betonu. Czynność wibrowania trwa 3-f-5 minut, po czym zwalnia się zaciski łączące formę ze stołem i nakłada na boczne czopy formy ramiona podnośnika, zawie­szonego na wózku jednoszynowej kolejki, unosi formę i obraca ją o pół obrotu dokoła osi czopu, w końcu przewozi i lekko opuszcza formę na podkład uło­żony do poziomu i nasmarowany ropą. Po zwolnieniu ramek podnosi się formę wielokrążkiem pozostawiając okno na podkładzie. Zwolniona forma powraca, aby służyć dalszemu cyklowi produkcyjnemu. specjalne Okna do piwnic i suteren gospodarczych domów mieszkalnych składają się z ościeżnicy, skrzydła, które, jak widać z rys. 9-23, można odchylać lub wyj­mować, oraz z podokiennika. Do kompletu należą pcnadto dwie małe kulki betonowe o średnicy 25 mm, zakładane w skośnych wgłębieniach ościeżnicy w celu zabezpieczenia otwartego okna. Oprócz opisanych wyże] rodzajów okien żelbetowych monolitycznych, które znalazły u nas duże rozpowszechnienie, stosuje się za granicą, głównie w bu­downictwie monumentalnym, okna żelbetowe utworzone z pojedynczych szcze-blin i ościeżnic. Najbardziej rozpowszechniony jest typ MT opatentowany w Belgii i wielu innych krajach. Przekrój poprzeczny elementów tych okien jest bardzo zróżnicowany; posiadają one wręby do podwójnego szklenia przy odległości szyb 32 mm (rys. 9-24). Montaż okien MT odbywa się w ten sposób, że na elementach poziomych o długości równej szerokości okna ustawia się szczebliny pionowe na wysokość jednej kwatery. Ze szczeblin pionowych wystają końcówki zbrojenia, które wchodzą w odpowiednie otwory elementów poziomych. Okna te są przedmiotem eksportu, gdyż konstrukcja oddzielnych szczeblin ułatwia transport nawet na duże odległości i upraszcza magazynowanie. Na podobnej zasadzie oparto produkowane u nas pojedyncze beleczki żelbe­towe do konstrukcji świetlików dachowych (rys. 9-25) o pojedynczym i po­dwójnym szkleniu. Beleczki mogą być tylko pochyłe, gdyż elementy poziome zatrzymują spływ wody deszczowej.