Rozpuszczalność
Niektóre związki chemiczne występują w normal-
nych temperaturach jako ciecze, są to alkohole, oleje itp. Szereg innych
związków może w normalnej temperaturze przyjmować postać cieczy
tylko przez rozpuszczenie w jednej z cieczy normalnych. Jeżeli substancja
ulega przy tym rozpuszczeniu, mówimy o roztworze, a samą ciecz na-
zywamy rozpuszczalnikiem. Jeżeli natomiast substancja nie rozpusz-
cza się, otrzymujemy zawiesiny (drobne cząstki ciała stałego w cieczy)
lub emulsję (kuleczki cieczy w cieczy). W tym przypadku ciecz nosi nazwę
środowiska rozpraszającego. Między roztworem a zawiesiną lub
emulsją zachodzi podstawowa różnica. Jeżeli w rozpuszczalniku rozpuszczamy
substancję w coraz wzrastającej ilości, nadchodzi chwila, kiedy rozpuszczal-
nik danej substancji już nie rozpuszcza, taki roztwór nazywamy nasyco-
nym. Granica nasycenia waha się w zależności od temperatury, ale dla
każdej temperatury granicę nasycenia oznaczamy przez określony stosunek
wagowy substancji do rozpuszczalnika. Jeżeli rozpuszczalnik częściowo wyparowuje, część rozpuszczonej substancji musi wytrącić się z roztworu, o ile był nasycony. Nienasycony roztwór określamy jego koncentracją, tj. stosunkiem (wagowym) substancji do roztworu. W zawiesinach lub emulsjach zjawisko nasycenia nie zachodzi, ale ulegają one w ogóle łatwo rozwarstwieniu, któremu zapobiec można przez dodawanie tzw. emulgatorów. Przy braku takowych mieszanka rozwarstwia się na dwie ciecze, bo drobiny rozpuszczonej substancji (cieczy) tworzą duże krople i opadają na dno. W razie wyparowania środowiska rozpraszającego zawiesina lub emulsja tworzą proszek, maź lub ciecz, zależnie od substancji. W ciągu dalszym omawiamy głównie roztwory.