A A A

Rozpuszczalność

Niektóre związki chemiczne występują w normal- nych temperaturach jako ciecze, są to alkohole, oleje itp. Szereg innych związków może w normalnej temperaturze przyjmować postać cieczy tylko przez rozpuszczenie w jednej z cieczy normalnych. Jeżeli substancja ulega przy tym rozpuszczeniu, mówimy o roztworze, a samą ciecz na- zywamy rozpuszczalnikiem. Jeżeli natomiast substancja nie rozpusz- cza się, otrzymujemy zawiesiny (drobne cząstki ciała stałego w cieczy) lub emulsję (kuleczki cieczy w cieczy). W tym przypadku ciecz nosi nazwę środowiska rozpraszającego. Między roztworem a zawiesiną lub emulsją zachodzi podstawowa różnica. Jeżeli w rozpuszczalniku rozpuszczamy substancję w coraz wzrastającej ilości, nadchodzi chwila, kiedy rozpuszczal- nik danej substancji już nie rozpuszcza, taki roztwór nazywamy nasyco- nym. Granica nasycenia waha się w zależności od temperatury, ale dla każdej temperatury granicę nasycenia oznaczamy przez określony stosunek wagowy substancji do rozpuszczalnika. Jeżeli rozpuszczalnik częściowo wypa­rowuje, część rozpuszczonej substancji musi wytrącić się z roztworu, o ile był nasycony. Nienasycony roztwór określamy jego koncentracją, tj. sto­sunkiem (wagowym) substancji do roztworu. W zawiesinach lub emulsjach zjawisko nasycenia nie zachodzi, ale ulegają one w ogóle łatwo rozwarstwie­niu, któremu zapobiec można przez dodawanie tzw. emulgatorów. Przy braku takowych mieszanka rozwarstwia się na dwie ciecze, bo drobiny roz­puszczonej substancji (cieczy) tworzą duże krople i opadają na dno. W razie wyparowania środowiska rozpraszającego zawiesina lub emulsja tworzą pro­szek, maź lub ciecz, zależnie od substancji. W ciągu dalszym omawiamy głównie roztwory.