Słowo „lastryko" jest pochodzenia włoskiego (lastrico) i oznacza kamień sztuczny o widocznym na zewnątrz układzie ziarn. Na skutek szlifowania i po­lerowania ziarna te stają się widoczne w przekroju. W niektórych okolicach Polski tego rodzaju kamień sztuczny nosi nazwę „terrazzo", będącą również pochodzenia włoskiego. Z masy lastryko wykonuje się jednolite posadzki, płytki podłogowe i ścienne, podokienniki, wanny, tralki, stopnie schodowe i liczne inne wyroby dla celów budowlanych i zdobniczych. Posadzki lastrykowe jednolite wykonuje się bądź na podkładzie ułożonym na gruncie (np. w piwnicach lub w parterze budynków niepodpiwniczonych), na tarasach, bądź też na stropach o różnej konstrukcji, przeważnie żelbetowych. Przy układaniu posadzki lastrykowej na stropie należy dać wyrównawczą warstwę z zaprawy cementowej 1:3 do 1:5 lub z betonu żwirowego o grubo­ści co najmniej 1 cm, w celu utworzenia dokładnie poziomej i równej po­wierzchni pod właściwą posadzkę. Należy się upewnić, czy stropy są dosta­tecznie sztywne i nie wykazują tzw. klawiszowania, tj. oddzielnego uginania się poszczególnych belek pod wpływem obciążeń skupionych. Gdy chodzi o pew­ność, aby posadzka nie popękała, przy większych powierzchniach posadzek stosuje się podłoże betonowe (np. 1:2:4) o grubości ok. 5 cm, z ewentualnie wtopioną w beton siatką z prętów stalowych. Normalnie kolejność robót przy układaniu posadzki lastrykowej na stropie jest następująca. Na stropie rozsypuje się warstwę drobnego, wilgotnego pia­sku, w celu oddzielenia podłoża od konstrukcji stropowej. Wzdłuż ścian układa się listwy drewniane, o boku co najmniej 2 cm, oddzielając w ten sposób podłoże od ścian. Po wykonaniu posadzki wyjmuje się listwy i nasypuje w ich miej­sce piasek. W ten sposób posadzka spoczywać będzie na podłożu nie związa­nym ani ze stropem ani ze ścianami. Przy wymiarach posadzki ponad ok. 3 m należy założyć dy latać je. Właściwą posadzkę lastrykową wykonuje się z mieszaniny spoiwa i kru­szywa o stosunku ciężarowym 1 : 3. Nie należy stosować mieszanin o stosunku objętościowym, wtedy bowiem łatwo o pomyłki i niedokładności. Jeżeli mie­szanina ma być zabarwiona, ciężar farb uwzględniamy przy obliczaniu ciężaru kruszywa. Należy pamiętać o starannym wymieszaniu na sucho cementu z farbą i o usu- nięciu z nich grudek lub też roztarciu ich wałkami. Do posadzek lastrykowych stosujemy bądź grysiki jasne, jednobarwne, bądź też dwubarwne, o takiej wiel- kości ziarn, aby były widoczne gołym okiem przez chodzących. Przestrzega się przed nadmiernym dozowaniem wody. Konsystencja mie­szaniny powinna być wilgotna, aby próbka masy zaciśnięta w dłoni nie prze­ciekała między palcami ani też się nie rozsypywała. Poniżej podajemy dla przykładu 3 recepty na suche mieszaniny do wykony­wania jednolitych posadzek lastrykowych, przyjmując części ciężarowe: 1. Posadzka biała na tle czerwonym: po 1 części białego grysiku nr 1, 2 i 3, 1 część cementu portlandzkiego, intensywnie zabarwionego tlenkiem czer­wonym z lekką domieszką niebieskiej ultramaryny. 2. Posadzka biała na tle czarnym: po 1 części białych grysów nr 2, 3 i 4, 1 część cementu portlandzkiego, zmieszanego z Vs czerni manganowej. 3. Posadzka szarozielona: po 1 części zielonych grysów z serpentynu nr 1, 2, 3 i 4 oraz 1,25 części cementu portlandzkiego zabarwionego lekko zielonym tlenkiem chromo­wym. Narzuconą na podłoże świeżą masę lastrykową zagęszcza się za pomocą ręcz­nych ubijaków albo lepiej przez wałowanie walcem o ciężarze do 100 kG. Przy zmechanizowaniu robót należyte zagęszczenie masy lastrykowej uzyskuje się za pomocą wibratorów powierzchniowych *). Zagęszczoną masę zacieramy pac­kami stalowymi na gładko, nakrywając ją w razie potrzeby matami w celu ochrony przed słońcem, wiatrem i zimnem. Po kilku godzinach zwilża się po­wierzchnię wodą jak przy wykonywaniu betonów konstrukcyjnych. Przy jednolitych posadzkach lastrykowych stosujemy często wzdłuż ścian obramowania, czyli fryzy, które mają uziarnienie drobniejsze od właściwego tła posadzki. Oto dwie recepty na suchą mieszankę fryzów: 1. Fryzy czerwone: po 1 części czerwonych grysów nr 0, 1 i 2, 1 część cementu portlandzkiego zabarwionego tlenkiem czerwonym z lekką domieszką niebieskiej ultramaryny. 2. Fryzy zielonkawe: po 1 części zielonego grysiku serpentynowego nr 00, 0 i 1, 1 część cementu portlandzkiego zabarwionego lekkozielonym tlenkiem chromowym. Przy dobieraniu grysików, szczególnie o różnych zabarwieniach, należy pa­miętać, aby wszystkie ziarna grysików do posadzek lastrykowych podlegają­cych ścieraniu wykazywały jednakową lub zbliżoną odporność na ścieranie, w przeciwnym bowiem przypadku ziarna słabsze ulegną szybszemu zużyciu tworząc zagłębienia, które zapoczątkują niszczenie posadzki. Jest zatem waż­niejsze, aby ziarna grysików miały jednakową ścieralność, aniżeli aby miały małą ścieralność. Ważnym szczegółem ułożenia posadzki lastrykowej jest należyte wyko­nanie szczelin dylatacyjnych. W tym celu paski podwójnej papy, taśmy alu­miniowe lub mosiężne, paski szkła itp. osadza się w wyrównawczej warstwie zaprawy cementowej, znajdującej się tuż pod posadzką lastrykową. Dylatacje zapobiegają występowaniu naprężeń rozciągających pod wpływem zmian tem­peratury i wilgoci oraz wskutek skurczów betonu, które mogą spowodować tworzenie się rys włoskowatych. Rysy te, początkowo niewidoczne, mogą po pewnym czasie tak się powiększyć, że staną się przyczyną zniszczenia po­sadzki. Dlatego też należy szczególnie starannie wykonywać posadzkę na kra­wędziach, wzdłuż szczelin dylatacyjnych. Szczeliny wykonuje się w odstępach 2-r-5 m, w zależności od sytuacji miej­scowej, w miejscach zmian charakteru posadzki (np. na granicy pokoju i ko- rytarza) lub charakteru podłoży itp. Dla celów zdobniczych wtapia się paski tworzące szczeliny dylatacyjne w ten sposób, aby tworzyły one żądane wzory, nieraz bardzo misterne (rys. 9-2).