Podokienniki i stopnie schodowe
W podobny sposób jak płytki lastrykowe wyrabia się także podokienniki (rys. 9-8).
Warunki techniczne wykonania podokienników są następujące:
a) grubość płyty lastrykowej pod oknami o szerokości w świetle muru do
150 cm powinna wynosić 4 cm, pod oknami o szerokości 151-T-180 cm — 4,5 cm,
a pod oknami o szerokości 181-J-261 cm — 5 cm;
b) grubość powłoki lastrykowej powinna wynosić co najmniej 1 cm;
płytka powinna być zbrojona prętami o średnicy 2-t--3 mm, przy czym dołem w odstępach co 10 cm, a górą — co 20 cm;
osadzenie podokiennika powinno być sprężyste, obmurowanie — na zaprawie cementowej.
Wykonywanie lastrykowych okładzin stopni schodowych w wytwórni i na budowie omawia rozdz. 5.
Przy omawianiu zastosowania lastryka nie można pominąć jego użycia do balustrad i do ozdobnych ogrodzeń. Wyroby te odznaczają się dużą dekoracyjnością, wykonanie ich jest jednak związane z wieloma trudnościami.
Trudne jest przede wszystkim formowanie elementów. Szlifowanie i polerowanie tych wyrobów jest pracą bardzo żmudną, wymagającą wprawy oraz dużej cierpliwości. Wykonany wyrób w zupełności jednak wynagradza włożony wysiłek. W dziedzinie wytwórczości kamieni sztucznych istnieje stosunkowo niewielka liczba fachowców, posiadających umiejętność należytego zastosowania mieszanin, ubijania ich w formach oraz wykonywania form do tego rodzaju wyrobów.
Rysunek 9-9 przedstawia balustradę, składającą się z cokołu 1, postumentu 2, tralek 3, poręczy 4 i wazy 5. Cokół jest to kwadratowy blok, ubijany oddzielnie w drewnianej formie. Na cokole opiera się postument, który jest również kwadratowym blokiem, upiększonym od strony frontowej tzw. lustrem.
Lustro to może być wykonane bądź z postumentem jednocześnie, bądź też później; w drugim przypadku jest ono przymocowane do cokołu za pomocą kamiennych czopów. Drugi sposób jest oczywiście łatwiejszy, gdyż umożliwia oddzielne wykonanie i szlifowanie obu części.
Poręcz wykonuje się podobnie jak stopnie schodowe. Można ją wykonać z oddzielnych bloków, tak aby na postumencie stanowiła całość, połączoną Z resztą poręczy za pomocą czopów.
Tralki balustradowe wykonuje się kilkoma sposobami. Jeden z nich polega na tym, że robimy model tralki toczony z drewna (rys. 9-10). Następnie w skrzyni drewnianej o wyrobionym półkolisto dnie układamy zaprawę gipsową, wciskając w nią połówkę modelu tralki (rys. 9-10b), tak aby warstwa okrywająca gipsu wynosiła 5-=-6 cm. Po wyjęciu modelu drewnianego otrzymujemy dokładny odcisk tralki w gipsie. Po powleczeniu powierzchni formy szelakiem możemy ubijać w niej dużą ilość tralek z masy lastrykowej. Połówki te spajamy potem zaprawą cementową, szlifujemy i polerujemy.
Dla oszczędności masy lastrykowej można wyrabiać tralki w ten sposób, że model z gipsu wypełnia się tylko cienką warstwą tej masy (rys. 9-11).
Najbardziej trudna do sformowania i wykonania jest waza. Do tego rodzaju wyrobów służą składane formy gipsowe (rys. 9-12). Waza po wyjęciu z formy wymaga zatarcia i poprawek, gdyż lastryko jest materiałem kruchym i porowatym, wymaga więc dokładnego wykończenia delikatnych wyrobów.