Okna żelbetowe
Pierwsze okna żelbetowe spotykamy w roku 1915 w Belgii, masowa jednak ich produkcja rozpoczyna się w tym kraju dopiero w roku 1935, w którym to roku wykonano m. in. 15 000 m2 takich okien w głównym pawilonie Wystawy Światowej w Brukseli. W tymże roku założono pierwszą ich wytwórnię w Polsce [16]. Obecnie okna te znajdują powszechne zastosowanie w budownictwie monumentalnym, głównie w przemyśle (rys. 9-16). W produkcji okien żelbetowych przoduje wytwórnia w Krzeszowicach pod Krakowem.
Warunkiem produkcji okien żelbetowych jest stosowanie betonów wysokich
marek, precyzyjne wykonanie zbrojenia, posiadanie bardzo dokładnych form,
najlepiej metalowych, mechaniczne zagęszczanie betonu za pomocą wibrowa-
nia, stosowanie naparzania — słowem wykorzystanie wszystkich zdobyczy tech-
niki, zmierzających do uzyskiwania cienkościennych elementów żelbetowych
najwyższej jakości.
Żelbetowe okna prefabrykowane cechują następujące właściwości:
1) oszczędność drewna i stali,
niska cena, bo prawie dwukrotnie niższa od okien stalowych i drewnianych,
stosowanie stosunkowo taniej stali okrągłej jako zbrojenia betonu zamiast drogich profili stalowych,
teoretycznie nieograniczona trwałość, bez potrzeby konserwacji lub malowania olejnego, pod warunkiem że powierzchnia elementów żelbetowych jest szczelna i gładka,
jasne szczebliny okien żelbetowych harmonizują z architekturą budynku i otoczeniem, czyniąc wrażenie lekkości,
konstrukcja okien żelbetowych łączy się statycznie z całością budowli,
mechanizacja produkcji gwarantuje wysoki poziom wykonawstwa,
8) okna żelbetowe są odporne na temperaturę niewielkich pożarów, w prze-
ciwieństwie do okien stalowych i drewnianych,
9) nowoczesne profile okienne zezwalają na podwójne oszklenie,
10) szczebliny okienne z żelbetu i całe okna mogą być bez mała jedynym
artykułem eksportowym z betonu.
Główną wadą okien żelbetowych jest niemożność ich otwierania, dlatego też stosuje się je tylko do pomieszczeń niemieszkalnych, a więc w budynkach przemysłowych i użyteczności publicznej, a w domach mieszkalnych tylko w klatkach schodowych oraz jako okna piwniczne i strychowe. Wadę tę można częściowo usunąć, stosując jedno- lub wielokwaterowe w i e t r z n i k i z profili stalowych, otwierane do wewnątrz lub na zewnątrz, wokół pionowej lub poziomej osi obrotu. Szczegóły konstrukcji takich wietrzników podane są na rys. 9-17.
Początkowo okna żelbetowe szklono wyłącznie pojedynczo, gdyż przy szkleniu podwójnym na szybach od strony wewnętrznej osiadał kurz, którego nie można było usunąć.
Obecnie niedogodności tej zapobiega się jednym z trzech sposobów:
1) stosuje się profile o tak uformowanych wrębach, że szyby są otulone dwustronnie kitem, zapewniającym całkowitą szczelność przestrzeni zamkniętej między szybami,
używa się specjalnej taśmy gumowej, obejmującej dwie szyby i ustalającej ich rozstaw na 6 do 9 mm; taśma ta zastępuje kit,
obie szyby łączy się przed ich osadzeniem wokół ich krawędzi listewkami szklanymi o przekroju 6/10-T-9/12 mm, przy zastosowaniu specjalnego kleju jak do szyb samochodowych i uzyskane w ten sposób „pudełko szklane" jest tak szczelne, że nie dopuszcza do wnętrza pyłu ani pary.