Farby
Pod nazwą „farby suche" — czyli w skróceniu „farby", „barwniki" lub „bar-widła" rozumie się substancje barwiące nieorganiczne, zwane ogólnie „pigmentami", stosowane w stanie suchym w postaci proszku jako dodatek do zapraw budowlanych i do betonów szlachetnych, w celu nadania im żądanej barwy.
Suche farby cementowe powinny być odporne na działanie wapna zawartego w cemencie oraz na światło i czynniki atmosferyczne. Powinny być one wydajne, tzn. silnie barwiące, łatwo mieszające się ze składnikami zaprawy oraz nierozpuszczalne w wodzie; nie mogą one wpływać ujemnie na wytrzymałość
oraz na czas związania cementu. Farby cementowe nie powinny tworzyć wykwitów, a więc nie powinny zawierać soli rozpuszczalnych w wodzie, nie powinny również zawierać obciążników oraz zanieczyszczeń w rodzaju gipsu, barytu czy kredy, które redukują ich siłę barwienia oraz wywołują pęcznienie i wykwity. Najlepsze wyniki otrzymuje się przy stosowaniu tlenków mineralnych naturalnych lub sztucznych. Barwne tlenki i wodorotlenki żelaza, chromu, manganu i kobaltu, jako połączenia stosunkowo trwałe, najtrudniej ulegają przemianom chemicznym w ośrodku alkalicznym, jaki stanowi zaprawa cementowa. Farby należy stosować z dużą ostrożnością i poprzez dobór farb suchych o najwyższej sile barwienia ograniczać ich ciężar do możliwego minimum.
Należy stwierdzić, że w porównaniu z bogatym asortymentem farb produkowanych w krajach uprzemysłowionych, wyrób farb w Polsce przedstawia się raczej niekorzystnie. Brak jest pożądanych przez architektów farb o kolorach czystej czerwieni, cynobru, brązu i wielu innych o głębokich tonach. Zbyt duże wahania w odcieniu tego samego produktu nie pozwalają na uzyskanie należytych efektów kolorystycznych.
Poniżej podajemy wykaz badań, które należy wykonać przy kontrolnym odbiorze farb suchych:
odporność na działanie wapna,
odporność na działanie cementu,
odporność na działanie światła,
wydajność,
miałkość,
wpływ na szybkość wiązania,
badanie początku i końca wiązania,
h) różnica w odcieniu.
Farby jako dodatki do zaprawy cementowej wywierają często ujemny wpływ na jej składniki, nie należy więc dla zwiększenia wyrazistości zabarwienia zaprawy lub betonu podwyższać zawartości barwidła. Zbyt duża jego ilość może bowiem poważnie zmniejszyć wytrzymałość mechaniczną zaprawy i mrozoodporność, a zwiększyć nasiąkliwość. Doświadczenia wykazały, że przeciętna górna granica ilości farby wynosi 10% ciężaru cementu.
Należy pamiętać o korzyściach, jakie daje stosowanie kompozycji z dwóch lub trzech farb w odpowiedniej proporcji. Na przykład dodatek żółcieni żelazowej jasnej do zaprawy daje przyjemny jasnożółty kolor już przy 6%, a kolor kremowy nawet przy 2% ciężaru cementu.
Ceglaste zaprawy i betony otrzymujemy przez „łamanie" czerwieni i żółcieni. Na przykład 4% dodatek żółcieni żelazowej i 4% dodatek czerwieni żelazowej daje żądany odcień czerwonoceglasty. Kompozycja mieszanki powyższych farb w różnych proporcjach może dać całą gamę ceglastych odcieni, które można z kolei „przygasić" niewielkim dodatkiem czerni.